Sahibkarlıq subyektləri üçün elektron xidmətlər

Müasir çağırışlara uyğun olaraq, İqtisadiyyat Nazirliyi tərəfindən göstərilən xidmətlərin elektronlaşdırılması və informasiya sistemləri arasında məlumat mübadiləsinin avtomatlaşdırılması istiqamətində işlər uğurla davam etdirilir. Sahibkarlar həmin xidmətlərdən istifadə edərək zəruri iqtisadi və hüquqi informasiya əldə edə və sahibkarlıq fəaliyyəti ilə bağlı hüquq müəyyən edən bəzi sənədləri (lisenziyalar, mənşə sertifikatı, kommersiya qurumlarına və publik hüquqi şəxslərə münasibətdə qrant müqavilələrinin (qərarlarının) qeydə alınmasına dair bildiriş və s.) almaq üçün müraciət edə bilərlər. Nazirlik tərəfindən göstərilən elektron xidmətlərə www.economy.gov.azwww.lisenziya.gov.az və Nazirliyin strukturuna daxil olan və tabeliyindəki qurumların internet səhifələrində yaradılmış elektron xidmət bölmələri, həmçinin müvafiq xidmətin adını əks etdirən bölmə vasitəsilə müraciət etmək mümkündür.

Elektron xidmətlər bölməsinə müraciət edən şəxslər müvafiq ərizə formalarını sistemdən yükləyə və tələb olunan sənədlərin skan edilmiş surətlərini daxil edə bilərlər. Bu zaman müraciət edən şəxsə təsdiq bildirişi göndərilir.

 

Lisenziyalar və icazələr

İstifadəçilər "Lisenziyalar və icazələr" portalı (www.lisenziya.gov.az) vasitəsilə 23 fəaliyyət növü üzrə lisenziyaların və lisenziya əlavələrinin alınması və yenidən rəsmiləşdirilməsi üçün elektron müraciət edə bilərlər. 13 may 2020-ci il tarixindən portalın 2-ci versiyası istifadəyə verilmişdir. Lisenziya alınması üçün istifadəçi gücləndirilmiş elektron imzası vasitəsilə portalda qeydiyyatdan keçərək elektron kabinet yaradır və həmin elektron kabinetdə müvafiq fəaliyyət növünü seçir. Portalda seçilən lisenziyalaşdırılan fəaliyyət növünə uyğun olaraq açılan ərizə pəncərəsində tələb edilən məlumatlar portal tərəfindən iştirakçıların informasiya sistemlərindən götürülərək əks olunur. Tələb edilən məlumatlar informasiya sistemlərində olmadıqda, seçilmiş fəaliyyət növü üzrə tələb edilən sənədlərin skan olunmuş surətləri ərizəyə əlavə edilir və istifadəçi tərəfindən gücləndirilmiş elektron imza ilə təsdiqlənir.

"Lisenziyalar və icazələr" portalı vasitəsilə istifadəçi müraciətin icra prosesini izləyir və lisenziyanın verilməsi üçün qanunla tələb olunan dövlət rüsumunu ödəyir, lisenziya gücləndirilmiş elektron imza ilə təsdiqlənərək istifadəçinin elektron kabinetinə göndərilir.

 

KOB-ların dəstəklənməsi

İqtisadiyyat Nazirliyinin tabeliyində Kiçik və Orta Biznesin İnkişafı Agentliyi tərəfindən gəlir və ya mənfəət əldə etmək məqsədilə istehsalolunan, innovativ təşəbbüsə əsaslanan, rəqabətqabiliyyətli, eləcə də digər startap məhsulu (xidməti) ilə eynilik təşkiletməyən məhsul (xidmət) istehsalı üçün "Startap" şəhadətnaməsi təqdim edilir.

Bununla yanaşı, Sahibkarlığın İnkişafı Fondunun maliyyələşmə mexanizmlərinin vahid elektron kredit platforması vasitəsilə həyata keçirilməsi və Fondun mobil tətbiqinin hazırlanması nəzərdə tutulur.

 

KOB evləri üçün "KOB növbə" mobil tətbiqi

20-yə yaxın dövlət və özəl qurumlar tərəfindən 200-dən çox dövlət-biznes (G2B) və zəruri biznes-biznes (B2B) xidmətlərinin vahid məkanda göstərildiyi KOB evləri hazırda Xaçmaz və Yevlax şəhərlərində fəaliyyət göstərir. KOB evlərində sahibkarlara vergi, əmlak, kommunal xidmətlərə qoşulma, qida təhlükəsizliyi, kənd təsərrüfatı, reklam, poçt, mənşə sertifikatının, lisenziya və icazələrin alınması üzrə dövlət xidmətləri, eləcə də özəl sektor tərəfindən bank, sığorta, lizinq, tərcümə, layihələndirmə kimi zəruri biznes xidmətləri göstərilir.

KOB evlərində göstərilən xidmətlərdən yararlanmaq istəyən sahibkarlar "KOB növbə" tətbiqi ilə növbə götürə bilərlər. "KOB növbə" tətbiqi sahibkarların KOB evlərində əlavə vaxt itkisinin qarşısını almaqla onların vaxtlarına qənaət etməsinə imkan verir.

2021-ci ilin yanvar-sentyabr aylarında KOB evlərində dövlət və özəl qurumlar tərəfindən göstərilən xidmətlərdən 29.500-ə yaxın sahibkar istifadə etmişdir. KOB evlərində göstərilmiş xidmətlərin 27.031-i G2B, 2.412-si isə B2B xidmətlərdir. Sahibkarların KOB evlərində göstərilən xidmətlərdən məmnunluq səviyyəsi 98% təşkil edir. Hazırda Gəncə və Bakı şəhərlərində KOB evlərinin yaradılması istiqamətində işlər aparılır.

KOB İnkişaf Mərkəzləri

Mikro, kiçik və orta biznes subyektlərinin "ömür boyu öyrənmək" imkanlarının təmin edilməsi məqsədilə Kiçik və Orta Biznesin İnkişafı Agentliyi tərəfindən mütəmadi olaraq təlim, seminar, treninq və digər tədbirlər təşkil edilir. KOB-ların bilik və innovasiyalara çıxış imkanlarının təmin edilməsi məqsədinə çatmaq üçün KOBİA-nın sahibkarlarla təmas platformasından biri də KOB İnkişaf Mərkəzləri (KOBİM) mexanizmidir. KOBİA-nın strukturuna daxil olan 20-yə yaxın KOB İnkişaf Mərkəzinin fəaliyyətini özündə birləşdirən və Azərbaycanın ilk onlayn biznes təlim platformasına çevrilən www.kobim.az saytı istifadəyə verilmişdir. Platforma üçün 500-dən artıq müxtəlif mövzuları əhatə edən video kontent hazırlanmaqdadır.

 

Video təlim platforması

Sahibkarların təlim-tədris imkanlarının genişləndirilməsi və biznes sahəsində qabaqcıl təcrübənin tətbiqinin sürətləndirilməsi məqsədilə innovativ yanaşma və müasir təcrübə əsasında KOBİA tərəfindən www.kobim.az video təlim platforması yaradılmışdır. Platformada biznesə başlama, yumşaq bacarıqlar (soft skills), korporativ hüquq, layihə idarəetməsi, maliyyə, satış, marketinq, turizm, ixrac prosesinin təşkili istiqamətləri üzrə 180 təlim videosu, mövzuların təqdimatları və özünüqiymətləndirmə testləri yerləşdirilmişdir.

2021-ci ildə KOBİM-lər tərəfindən əyani və onlayn formatda ümumilikdə 1600-ə yaxın təlim keçirilib, 17 min saatdan çox məsləhət xidməti göstərilib ki, bu xidmətlərdən 23 minə yaxın KOB subyekti, startap və biznesə başlamaq istəyən şəxslər faydalanıb. KOBİM-lər tərəfindən 2021-ci ildə 76 yeni KOB subyektinin yaradılmasına dəstək göstərilib. Müxtəlif bölgələrdə sahibkarlıq fəaliyyətinə maraq göstərən və bu istiqamətdə məsləhət xidməti və təlimlərə ehtiyacı olan potensial sahibkarlar, o cümlədən qadınlar, biznes ideyası olan gənclər və ailə biznesini qurmaq istəyənlər, eləcə də bizneslərini inkişaf etdirmək istəyən şəxslər www.kobim.az saytında qeydiyyatdan keçməklə ödənişsiz olaraq video təlimlərdən yararlana, qazandıqları bilikləri özünüqiymətləndirmə testləri vasitəsilə yoxlaya bilərlər.

KOB inkişaf mərkəzləri tərəfindən göstərilən bütün xidmətlər ödənişsizdir. KOB-lara ehtiyaclarına uyğun təlimlərdə iştirak etmələri üçün sayt üzərindən elektron müraciət etmək imkanı da yaradılmışdır.

 

Onlayn ticarət portalı

Mikro, kiçik və orta biznes subyektlərinin məhsul və xidmətlərinin vahid platforma vasitəsilə tanıdılması və onlayn satışının həyata keçirilməsi üçün "e-commerce" konsepsiyası əsasında www.kobmarket.az platforması istifadəyə verilmişdir. Portal əsasən mikro və kiçik biznesin inkişafına dəstək olmaq, KOB subyektlərinin məhsul və xidmətlərinin vahid platforma üzərindən onlayn satışının həyata keçirilməsinə və geniş kütləyə tanıdılmasına dəstək məqsədilə yaradılmışdır.

Portalda onlayn mağaza açmaq üçün sadə qeydiyyat prosesi mövcuddur ki, bu da sahibkarlara qısa müddət ərzində onlayn mağaza açaraq məhsullarını yerləşdirməklə, satış imkanlarını genişləndirməyə imkan verir. Sahibkar portalda hər bir onlayn mağaza üzrə satışa, mağazadakı məhsullar üzrə qalıqların idarə olunmasına, müştərilərin təhlilinə və satışa dair digər zəruri məlumatları hesabat şəklində sahibkara təqdim edəcək müxtəlif alətlər mövcuddur. Portalda istifadəçilər üçün vahid ödəniş sistemindən və çatdırılma xidmətlərindən istifadə imkanı da yaradılmışdır.

www.kobmarket.az sahibkarların onlayn satış imkanlarını genişləndirməklə yanaşı, ölkədə onlayn ticarətin inkişafına, KOB-ların və istehlakçıların rəqəmsallaşdırılması prosesinin sürətləndirilməsinə, eləcə də nağdsız ödənişlərin artırılmasına və "kölgə iqtisadiyyatı"nın azaldılmasına dəstək göstərilməsini hədəfləyir.

Artıq qeydiyyatdan keçmiş sahibkarlar tərəfindən 90-dan çox onlayn mağaza yaradılmış və 1.500-ə yaxın məhsul yerləşdirilmişdir.

Sözügedən portalda sahibkar və müştəri məmnuniyyəti əsas prinsip kimi nəzərə alınaraq müasir elektron həllərin tətbiqi istiqamətində yeniliklərin əlavə edilməsi, platforma üzərindən satışın əhatə dairəsinin genişləndirilməsi ilə bağlı işlər aparılır.

 

Daşınmaz əmlak

Dövlət başçısının müvafiq Fərmanına əsasən, daşınmaz əmlaka dair çıxarışların yalnız elektron qaydada verilməsinə başlanmış, mülkiyyətə dair çıxarışların kağız formada verilməsi prosesi tamamilə aradan qaldırılmışdır.

Çıxarışların elektron şəkildə verilməsinin əsas məqsədi daşınmaz əmlakın qeydiyyatı prosesində vətəndaş-məmur ünsiyyətini minimuma endirmək, əmlakların qeydiyyatını daha da sadələşdirməklə bu sahədə operativlik və optimallığı artırmaqdır. "Elektron çıxarışın əldə edilməsi" elektron xidmətinin yeni funksionallığı təkmilləşdirilmiş, elektron çıxarışın alınması zamanı müraciətçilərə elektron poçt ilə bildiriş və SMS göndərilməsi imkanları təmin edilmiş, "Elektron çıxarışın yoxlanılması" elektron xidməti optimallaşdırılmışdır. İstifadəçilərin elektron çıxarış məlumatlarını daha rahat yoxlamaq imkanlarını artırmaq məqsədi ilə elektron çıxarışlara QR kod əlavə edilmişdir.

Eyni zamanda elektron çıxarış sistemi öz növbəsində kağız çıxarışın itirilməsi, yararsız hala düşməsi ilə bağlı riskləri aradan qaldırır, kağız çıxarışın başqa şəxslər tərəfindən saxtalaşdırılması və qanunsuz istifadə edilməsi halı tam istisna edilir.

Həmçinin daşınmaz əmlak sahəsində bir sıra digər innovativ yeniliklərin həyata keçrilməsi nəzərdə tutulmuşdur ki, bu da öz növbəsində bu sahədə olan bir çox çətinliklərin aradan qalxmasına səbəb olacaqdır:

  • Daşınmaz əmlak üzərində mülkiyyət hüquqlarının dövlət qeydiyyatına alınması üçün təqdim edilən bir sıra sənədlərin (Eskiz layihə, İstismara qəbul aktı və.s) elektron dövriyyəyə əlavə edilməsi zamanı yarana biləcək vaxt itkisinin qarşısını almaq məqsədi ilə həmin sənədlərin elektron variantının aidiyyəti qurum tərəfindən əlçatanlığını təmin edən elektron bazanın yaradılması;
  • Daşınmaz əmlak üzərində hüquqların dövlət qeydiyyatına alınması ilə bağlı müraciət edən şəxsin mobil nömrəsini elektron ərizəyə daxil edən zaman həmin şəxsə "ərizə nömrəsi" və "müraciət üzrə icraatın başlanması" barədə SMS bildirişin göndərilməsi;
  • Daşınmaz əmlak üzərində hüquqların dövlət qeydiyyatına alınması ilə bağlı müraciət edən şəxsin təqdim etdiyi sənədlərin həqiqiliyinin, həmin sənədlərin üzərində olan QR kodlar vasitəsi ilə yoxlanıla bilməsi və onların elektron variantının müvafiq proqram təminatına əlavə edilməsinin asanlaşdırılması məqsədilə sənədlərin qəbulu prosesində "QR-kod" skanerlərin tətbiqi.

Torpaqların səmərəli istifadəsinə nəzarət məqsədilə hazırlanmış Torpaq Səthinin Monitorinqi Sisteminin (TSMS) işi təkmilləşdirilmişdir. Yer səthindəki obyektlərdə dəyişiklikləri və bitki örtüyünün təsnifatını avtomatik olaraq müəyyən edən sistemə yeni və daha dəqiq məlumatlar daxil edilərək maşın öyrənmə alqoritmi təkmilləşdirilmiş, sistemin dəqiqliyi artırılmışdır.. Həmçinin dövlət müəssisə və təşkilatları tərəfindən təqdim edilən “Daşınmaz dövlət əmlakının qeydiyyat vərəqəsi”nin elektron qaydada qəbul edilməsi təmin edilmiş və bu məqsədlə İnformasiya Texnologiyaları və Məlumat İdarəetmə Mərkəzi ilə birlikdə hazırlanmış sistem e-emlak.gov.az internet portalına yerləşdirilmişdir.

 

Elektron hərrac

Hərraclar zamanı dövlət əmlakının satışının tamamilə şəffaf və ictimaiyyətin bütün təbəqələrinə açıq şəraitdə keçirilməsini nəzərdə tutan müvafiq prosedurların elektronlaşdırılması işinin sürətləndirilməsi ilə əlaqədar hərracların elektron qaydada keçirilməsinin təşkili, daşınar və daşınmaz əmlakın satışı üzrə hərracların işinin təkmilləşdirilməsi üçün “Elektron hərrac” proqram təminatı hazırlanaraq istifadəyə verilmişdir. Elektron hərracın yaradılmasında məqsəd özəlləşdirilmənin həyata keçirilməsi üçün təşkil olunan hərraclarda şəffaflığının təmin olunması, hərracların keçirilmə üsullarının sadələşdirilməsi, prosesə daha optimal yanaşmaların tətbiqidir. Hərracda iştirak etmək istəyən, lakin uzaq məsafə səbəbindən hərraca qatıla bilməyən şəxslər də eherrac.gov.az portalı üzərindən onlayn olaraq hərraclarda iştirak edə bilərlər. 

 

Edvgerial.az

Vergi Məcəlləsinə əlavə edilən 165.5-ci maddə ilə fiziki şəxs olan istehlakçıların pərakəndə ticarət və ictimai iaşə fəaliyyəti göstərən şəxslərdən alınmış mallara (neft və qaz məhsulları istisna olmaqla) görə ödənilmiş ƏDV-nin geri qaytarılması müəyyən edilmişdir. ƏDV-nin geri qaytarılması prosesi edvgerial.az portalı vasitəsilə həyata keçirilir. Portala daxil edilən ƏDV məbləği elektron kabinet yaradılan zaman aktiv olan virtual "pul qabı"na yerləşdirilir. Həmin vəsait ilə kommunal, mobil, internet, TV, cərimə və sığorta ödənişlərini həyata keçirməklə yanaşı ölkədaxili bank kartlarına köçürmələr də etməkmümkündür.

Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyinin təşkilatçılığı ilə "Innoweek - İnnovasiya həftəsi 2020" çərçivəsində keçirilən "Azərbaycan İnnovasiya Mükafatı"nın nəticələrinə əsasən İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinin 2020-ci ildə praktiki tətbiqinə başladığı "ƏDV-ni geri al" layihəsi "İlin innovasiya layihəsi" nominasiyasında müsabiqənin qalibi seçilmişdir.

 

Yeni nəsil “Asan İmza” şəxsi kabineti

İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidməti tərəfindən aparılan rəqəmsal transformasiya və vergi xidmətlərinin elektronlaşdırılması prosesinin davamı olaraq 2022-ci ilin mart ayından etibarən e-taxes.gov.az portalında “Asan İmza” şəxsi kabineti istifadəyə verilib. Məqsəd rəqəmsal transformasiya ilə bağlı hökumətin təşəbbüslərini, istifadəçilərin “Asan İmza” xidmətinə artan marağını nəzərə almaq, bu xidmətdən istifadəçilər üçün məsafədən və rahat istifadəni təmin etməkdir. Platforma şəffaflıq, elektron mühafizə (konfidensiallıq daxil olmaqla) və e-təhlükəsizliyi yaxşılaşdırmaqla effektli idarəçiliyi təmin etmiş olur. Beynəlxalq standartlara uyğun yaradılmış "Asan İmza" şəxsi kabineti istifadəçilərin vaxtına qənaət etməyə və əməliyyatları qısa müddətdə yerinə yetirməyə yönəldilmiş virtual köməkçidir. Müasir rəqəmsal köməkçi bütün qurğularda - həm kompüterlərdə, həm də planşet və smartfonlarda əlçatandır. Şəxsi kabinetdə "Asan İmza" istifadəçisinə aşağıdakı imkanlar təqdim edilir:

  • istifadəçiyə məxsus olan bütün "Asan İmza" sertifikatlarının etibarlılıq müddəti barədə ətraflı məlumat almaq;
  • əlavə “İş” və ya “Dövlət” tipli sertifikatlar üçün onlayn ərizə ilə müraciət etmək;
  • qüvvədə olan sertifikatların etibarlılıq müddətini artırmaq;
  • istifadəçilər tərəfindən İstifadəçi ID-nin, PİN kodlarını dəyişdirmək;
  • istifadəçi tərəfindən "Asan İmza" ilə bütün imzalanmış tranzaksiyaları (PIN 2) monitorinq etmək.

“Asan İmza” şəxsi kabinetinin əsas funksiyalarından biri də yalnız müəssisə və təşkilat rəhbərləri üçün nəzərdə tutulmuş “icazələr”in idarə edilməsidir. Bu funksiya vasitəsilə işçilərin “Asan İmza” ilə elektron xidmətlərə əlçatanlığının idarə olunması barədə qərarlar verilə bilər. 

Bundan başqa, artıq istifadəçilərin "Asan İmza" sertifikatlarının etibarlılıq müddətlərini yadda saxlamağa ehtiyac yoxdur, sistem əvvəlcədən bildirişləri proaktiv formada göndərir. Şəxsi kabinetdə virtual köməkçi vasitəsilə qüvvədə olan “Vətəndaş” sertifikatı ilə “İş” və ya “Dövlət” sertifikatlarının əldə edilməsi üçün müraciət etmək də mümkündür. Həmçinin istifadəçilər “Asan İmza” İstifadəçi ID-sini əlavə proqram təminatı istifadə etmədən şəxsi kabinetdə dəyişdirə bilərlər.

Qeyd edək ki, mobil rəqəmsal imza üçün bu qədər fərqli innovativ xidmətlərin birləşdiyi belə bir şəxsi kabinet unikaldır və daha öncə istifadə edilməyib. “Asan İmza” texnologiyası gücləndirilmiş elektron rəqəmsal imzanın dünya standartlarına uyğun yaradılıb və NIST (Milli Standartlar və Texnologiyalar İnstitutu, ABŞ), Avropa İttifaqı tənzimləyicisi - eIDAS kimi dünyanın aparıcı təşkilatları tərəfindən tanınıb və OECD (İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatı) tərəfindən ən innovativ təcrübə kimi təqdim olunub.

 

Dövlət satınalmaları

Mikro, kiçik və orta sahibkarlıq subyektlərinin iştirakı ilə açıq tenderin www.etender.gov.az portalı vasitəsi ilə həyata keçirilməsi dövlət satınalmaları sahəsində şəffaflığın və rəqabətliliyin daha da artırılması, mikro, kiçik və orta sahibkarların inkişafı, onlar üçün əlverişli biznes imkanlarının, həmçinin dövlət vəsaitlərinin səmərəli və qənaətlə istifadə olunmasına zəmin yaradır. Portal informativ və interaktiv olmaqla 2 hissədən ibarətdir:

  • Portalın informativ hissəsi hər kəs üçün açıqdır, bu hissəsdə istifadəçilər dövlət satınalmaları ilə bağlı hüquqi sənədlər, illik satınalma planları, müsabiqələr, bildirişlər, müqavilələr və tez-tez verilən suallarla bağlı məlumat əldə edə bilərlər.
  • Portalın interaktiv hissəsinə giriş “ASAN Login” sistemi üzərindən və ASAN/elektron imza vasitəsilə mümkündür. Sahibkarlar elektron satınalmada iştirak etmək üçün portalın interaktiv hissəsinə daxil olduqdan sonra seçdikləri müsabiqədə iştirak etmək və şərtlər toplusunu əldə etmək üçün portala inteqrasiya olunmuş “ASAN ödəniş” sistemi vasitəsilə iştirak haqqı ödənişi edirlər. Daha sonra isə müsabiqə üzrə tələb olunan sənədlər, texniki və kommersiya zərfləri portal üzərindən təqdim olunur.

İqtisadiyyat Nazirliyi innovasiyaların tətbiqi, xidmət sferasının genişləndirilməsi, prosedurların optimallaşdırılması və vətəndaş məmnunluğunun artırılması istiqamətində işləri davam etdirir. Nazirlik tərəfindən göstərilən xidmətlərə 2022-ci ilin birinci rübündə 3.3 milyonadək müraciət qeydə alınmışdır ki, onların 91,8 %-i elektron xidmətlərin payına düşür.